Từng nghe nhiều lời điều tiếng, dị nghị từ xóm giềng, anh Nguyễn Văn Chiến (xã Bình Minh, tỉnh Ninh Bình) đã kiên trì vượt khó, biến vùng đất quê hương thành "thủ phủ" nuôi chim yến thành công. Mô hình này không chỉ đem lại thu nhập gần 500 triệu đồng mỗi năm cho gia đình, mà còn tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương. Cơ duyên biết con chim yến bất ngờ từ một vị khách cắt tóc ở phương Nam Sinh ra tại xã Kim Mỹ, huyện Kim Sơn (nay là xã Bình Minh, tỉnh Ninh Bình), anh Nguyễn Văn Chiến từng trải qua không ít nghề nghiệp bôn ba khắp nơi để mưu sinh. Thế nhưng, tìm kiếm một công việc ổn định để lo cho tương lai vẫn luôn là niềm trăn trở lớn nhất của chàng trai trẻ.
Cơ duyên đến với nghề
nuôi chim yến của anh Chiến xuất hiện một cách rất tình cờ. Trong một lần cắt tóc cho một vị khách đến từ miền Nam, qua câu chuyện, vị này nhắc đến mô hình nuôi chim yến lấy tổ đầy triển vọng. Nhận thấy đây có thể là hướng đi mới lạ để làm giàu bằng cách thu hút yến về làm tổ, anh Chiến quyết định gác lại công việc hiện tại. Anh dành toàn bộ thời gian theo chân vị khách này để học hỏi kinh nghiệm thực tế, cũng như công nghệ xây dựng và vận hành nhà yến. Sau một thời gian miệt mài tích lũy kiến thức, năm 2016, anh Chiến quyết định trở về quê hương Ninh Bình để khởi nghiệp. Với số vốn đầu tư ban đầu hơn 700 triệu đồng, một con số không nhỏ đối với một thanh niên lập nghiệp, anh bắt tay vào dựng những viên gạch đầu tiên cho mô hình nhà nuôi yến của mình.
Tòa nhà cao tầng được anh Chiến thiết kế "dụ" con chim yến bay về làm tổ. Ảnh: VT
Ngày mới bắt đầu, con đường khởi nghiệp của anh Chiến gặp vô vàn chông gai. Bố mẹ anh kịch liệt phản đối vì nghe theo lời dị nghị của xóm giềng. Nhiều người cho rằng vùng đất này vốn chỉ có chim sẻ, chim trời, thậm chí ác ý gọi đó là "con dơi", làm sao có thể dụ được chim yến về sinh sống. Bất chấp những hoài nghi và áp lực xung quanh, bằng ý chí sắt đá và niềm tin vào hướng đi của mình, anh Chiến quyết tâm làm đến cùng để chứng minh cho mọi người thấy mô hình nuôi chim yến làm giàu là hoàn toàn khả thi. "Trái đắng" ban đầu dần được thay thế bằng "quả ngọt". Đến nay, nhà yến của anh đã mở rộng quy mô lên tới 300 m2 nhà nuôi chim yến. Trung bình mỗi năm, cơ sở của anh thu về khoảng 40 kg tổ yến.

Người lao động kiên trì nhặt lông tổ yến để không mất chất, giữ trọn dinh dưỡng. Ảnh: VT
Theo anh Chiến "Trong kinh doanh cần đặt uy tín, chất lượng sản phẩm lên hàng đầu". Ảnh: VT
Sau khi trừ các chi phí đầu tư, chăm sóc, ước tính nguồn thu nhập mang lại gần 500 triệu đồng mỗi năm. Không chỉ làm giàu cho bản thân, mô hình của anh Chiến ở tỉnh Ninh Bình còn đang tạo công việc ổn định cho 6 lao động địa phương với mức thu nhập đều đặn 6 triệu đồng/người/tháng.
Chuyên nghiệp hóa sản xuất và khát vọng vươn xa
Nhìn nhận thấy tiềm năng phát triển lâu dài và bền vững của nghề nuôi chim yến lấy tổ, năm 2026, anh Nguyễn Văn Chiến chính thức thành lập Công ty Chiến Kim Pure Nest. Theo anh Chiến, việc thành lập doanh nghiệp nhằm tạo sự thuận tiện trong giao dịch với khách hàng, đồng thời chuẩn hóa các giấy tờ pháp lý, chứng minh nguồn gốc xuất xứ và đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, giúp sản phẩm yến sào của cơ sở ngày càng có chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Anh Nguyễn Văn Chiến "Chuyên nghiệp hóa sản xuất để vươn xa". Ảnh: VT
"Trong tương lai, tôi muốn tiếp tục mở rộng quy mô, đầu tư thêm công nghệ hiện đại để chế biến sâu các sản phẩm từ yến. Đồng thời, tôi đang hoàn thiện hồ sơ để đưa sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao", anh Chiến chia sẻ về dự định sắp tới. Bên cạnh hoạt động sản xuất và kinh doanh yến sào, anh Chiến còn đảm nhiệm vai trò khảo sát, tư vấn thiết kế và chuyển giao công nghệ nuôi yến. Kể từ khi bước chân vào nghề đến nay, anh đã tư vấn và chuyển giao thành công nghệ cho khoảng 200 hộ dân cả trong và ngoài tỉnh có chung niềm đam mê nuôi yến.

Kích thước các phòng của chim yến được anh Chiến thiết kế. Ảnh: VT
Rất nhiều bà con nông dân cũng thường xuyên tìm đến mô hình của anh để tham quan, học hỏi kinh nghiệm thực tế mô hình xây nhà nuôi chim yến của gia đình anh Chiến. Chia sẻ về bí quyết để xây dựng một nhà yến đạt chuẩn kỹ thuật, anh Chiến đúc rút nhiều năm kinh nghiệm: Nhà yến bắt buộc phải được xây dựng ở khu vực có không khí trong lành, yên tĩnh; cần tránh lắp đặt hệ thống cửa hướng gió, hướng mưa hắt vào bên trong. Đồng thời, phải kết hợp hệ thống âm thanh chất lượng tốt mới có thể dẫn dụ đàn chim yến về làm tổ. Bên cạnh đó, trong nhà yến phải thiết kế hệ thống cách nhiệt và lắp đặt quạt hút ẩm phù hợp. Riêng tại khu vực miền Bắc, nhiệt độ nuôi chim yến chuẩn vào mùa hè cần duy trì từ 27 - 30 độ C; còn vào mùa đông, cần chú ý hệ thống máy sưởi để giữ nhiệt độ trong nhà nuôi luôn ổn định từ 26 - 29 độ C.

Tổ yến chứa lượng dưỡng chất dồi dào tốt cho cơ thể. Ảnh: VT
Chia sẻ về quy trình khai thác tổ yến, anh Chiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác đúng thời điểm và đúng cách để bảo vệ đàn chim. Về mặt sinh học, chim yến làm tổ bằng nước bọt tiết ra từ hai tuyến dưới lưỡi hai bên má. Vào thời kỳ sinh sản, tuyến này phát triển mạnh và phình to. Anh Chiến lưu ý, việc khai thác chim yến chưa đẻ trứng thì tổ sạch nhất, không nhiễm bụi bẩn hay tạp chất, nhưng phương pháp này làm giảm số lượng chim non, khiến chim hoảng sợ và có thể bỏ đi nơi khác. Còn trường hợp khai thác chim yến đã đẻ 2 trứng thì ổ dày và đạt chất lượng cao, tuy nhiên cách làm này triệt tiêu trứng và chim non nở ra, đồng nghĩa với việc hủy diệt bầy đàn và nguồn sống của chủ nhà yến.
Phương pháp tối ưu, anh Chiến đang áp dụng là khai thác tổ khi chim yến non đã rời tổ. Cách làm này giúp tăng số lượng yến sào đáng kể, vừa bảo toàn đàn chim vừa gia tăng sản lượng sau mỗi mùa.
Đặc biệt, công đoạn lấy tổ yến trong nhà đòi hỏi sự nhẹ nhàng, khéo léo tuyệt đối. Người thu hoạch khi di chuyển vào các tầng tổ phải cực kỳ cẩn trọng, tránh gây tiếng động làm những con chim còn lại hoảng sợ. Việc thu hoạch tốt nhất nên được thực hiện bởi người quen thuộc không gian nhà yến và diễn ra nhanh chóng, nhẹ nhàng nhất có thể.
Mẹo phân biệt tổ yến thật, giả dành cho người tiêu dùng
Nhằm giúp người tiêu dùng tránh mua phải hàng kém chất lượng, anh Chiến hướng dẫn cách nhận biết yến thật rất đơn giản nhưng chính xác.

Những sợi lông chim yến còn dính nguyên vào tổ. Ảnh: Vt
Công đoạn người lao động nhặt từng sợi lông yến. Ảnh: VT
Cụ thể, quan sát bằng mắt thường trên tổ yến thật hay dính lẫn sơ gỗ, cát bụi nhỏ bám trên tường hoặc lông chim thật. Khi cầm trên tay, tổ yến thật không có màu trắng tinh mà mang sắc trắng đục; cấu trúc bên trong đan chéo nhau hình sợi xơ mướp. Ngoài ra, còn nhận biết từ việc thử bằng khứu giác và vị giác như: ngửi thấy mùi tanh đặc trưng chính là tổ yến thật. Điểm mấu chốt là tổ yến luôn có các sợi đan chéo nhau.
Khi lấy một sợi yến nhỏ nếm thử, nếu thấy vị nhạt vừa phải, tựa như vị lòng trắng trứng luộc thì đó chính là yến thật. Ngược lại, tổ yến giả khi sờ có độ mềm dẻo và nhìn bề mặt bóng loáng.

Đằng sau thành công của anh Chiến luôn có bóng dáng của người vợ. Ảnh: VT
Có thể khẳng định, mô hình nuôi yến trong nhà đang mở ra hướng đi hiệu quả, mang lại giá trị kinh tế cao cho nông nghiệp nông thôn. Từ xuất phát thấp, bằng ý chí kiên cường và tình yêu lao động, anh Nguyễn Văn Chiến đã minh chứng rõ nét cho bản lĩnh, sức trẻ của người nông dân thời đại mới trên con đường làm giàu chính đáng.
Bà con nông dân và độc giả có nhu cầu tham quan, học hỏi kinh nghiệm nuôi chim yến trong nhà có thể liên hệ trực tiếp với anh Nguyễn Văn Chiến qua địa chỉ: thôn Kim Mỹ 5, xã Bình Minh, tỉnh Ninh Bình hoặc số điện thoại: 0981.587.229.
(Nguồn Dân Việt)